નવી દિલ્હી : ભારતે છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં પર્યાવરણ પર વ્યાપક પ્રમાણમાં ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું હોવાના અહેવાલ છે પણ પર્યાવરણનો પ્રદર્શન સૂચકાંક અલગ જ ચિત્ર રજૂ કરે છે.અમેરિકાની સંસ્થાઓ દ્વારા પર્યાવરણના પ્રદર્શન અંગેના ૧૮૦ દેશોના મૂલ્યાંકનમાં ભારત તળિયે રહ્યું છે.એન્વાર્યમેન્ટલ પર્ફોર્મન્સ ઇન્ડેક્સ(EPI)૨૦૨૨માં ડેન્માર્કે મોખરાનું સ્થાન મેળવ્યું છે.યેલ સેન્ટર ફોર એન્વાયર્મેન્ટ લો એન્ડ પોલિસી અને કોલંબિયા યુનિવર્સિટીના સેન્ટર ફોર ઇન્ટરનેશનલ અર્થ સાયન્સ ઇન્ફર્મેશન નેટવર્ક દ્વારા પ્રકાશિત આ ઇન્ડેક્સમાં બ્રિટન અને ફિનલેન્ડને અનુક્રમે બીજું અને ત્રીજું સ્થાન અપાયું છે.આ દેશોને તાજેતરના વર્ષોમાં હાનિકારક ગેસોમાં ઘટાડો કરવા બદલ ઊંચો સ્કોર મળ્યો છે.ઇપીઆઇ વિશ્વભરના દેશોનો ડેટા આધારિત ઇન્ડેક્સ છે.૧૧ કેટેગરીના ૪૦ પર્ફોર્મન્સ ઇન્ડિકેટર્સનો ઉપયોગ કરીને EPI ની યાદીમાં ૧૮૦ દેશોને ક્લાઇમેટ ચેન્જ,પર્યાવરણની સ્થિતિ અને ઇકોસિસ્ટમને ધ્યાનમાં રાખીને ક્રમ અપાયો છે.
EPIના ઇન્ડિકેટર્સ વિવિધ દેશો તેમના પર્યાવરણ અંગેના પોલિસી ટાર્ગેટની કેટલા નજીક છે તેનો રાષ્ટ્રીય સ્તરે ખ્યાલ આપે છે.અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર સૌથી ઓછો સ્કોર ભારત(૧૮.૯),મ્યાનમાર (૧૯.૪),વિયેટનામ(૨૦.૧),બાંગ્લાદેશ(૨૩.૧)અને પાકિસ્તાન(૨૪.૬)નો છે.ઓછો સ્કોર ધરાવતા મોટા ભાગના દેશોએ પર્યાવરણની તુલનામાં આર્થિક વિકાસને વધુ મહત્વ આપ્યું છે.ઉપરાંત,રાજકીય કટોકટી અને અન્ય સમસ્યા ધરાવતા દેશો પણ પર્યાવરણ જાળવણીની બાબતમાં પાછળ રહ્યા છે.
અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર “ભારતમાં હવાની ગુણવત્તા સતત કથળી રહી છે અને હાનિકારક ગેસનું પ્રમાણ જોખમી સ્તરે પહોંચ્યું છે ત્યારે દેશ પહેલી વખત આ યાદીમાં તળિયે પહોંચ્યો છે.”ચીને EPIમાં ૨૮.૪ના સ્કોર સાથે ૧૬૧મું સ્થાન હાંસલ કર્યું છે.તાજેતરમાં હાનિકારક ગેસનું પ્રમાણ ઘટાડવાના વચન છતાં એક અંદાજ મુજબ ૨૦૫૦માં ચીન અને ભારત ગ્રીનહાઉસ ગેસના ઉત્સર્જનમાં પહેલા અને બીજા ક્રમે હશે એવો દાવો રિસર્ચર્સે કર્યો છે.EMI લિસ્ટમાં અમેરિકા ૨૨ સમૃદ્ધ લોકશાહી દેશોમાં ૨૦મા અને એકંદરે ૪૩મા સ્થાને છે.અહેવાલમાં જણાવ્યા અનુસાર ડેન્માર્ક અને બ્રિટન જેવા ગણતરીના દેશો ૨૦૫૦ સુધીમાં ગ્રીનહાઉસ ગેસ ન્યુટ્રાલિટીનો લક્ષ્યાંક હાંસલ કરવાની સ્થિતિમાં છે.
