બેલ્ટ એન્ડ રોડ પ્રોજેક્ટના નામ પર આખી દુનિયાને દેવાની જાળમાં ફસાવી રહેલ ચીન પોતાના હેતુમાં સફળ થતું દેખાઇ રહ્યું છે.શ્રીલંકા બાદ હવે ભારતના વધુ એક પાડોશી અને અભિન્ન મિત્ર માલદીવ ચીનના દેવાના પહાડ તળે દબાઇ રહ્યું છે.માલદીવ સરકારના મતે દેશ પર ચીનનું 3.1 અબજ ડોલરનું ભારે ભરખમ દેવું છે. એ પણ ત્યારે જ્યારે માલદીવની આખું અર્થતંત્ર અંદાજે 5 અબજ ડોલરનું છે.કોરોના સંકટમાં હવે માલદીવને ડિફોલ્ટ થવાનો ડર સતાવી રહ્યો છે.
એક રિપોર્ટ પ્રમાણે માલદીવનું આખું અર્થતંત્ર પર્યટન પર નિર્ભર કરે છે.કોરોના સંકટના લીદે માલદીવના પર્યટન સેકટર પર ખૂબ મોટી અસર પડી છે.માલદીવને ટુરિઝમમાંથી દર વર્ષે અંદાજે બે અબજ ડોલરની કમાણી થાય છે પરંતુ કોરોનાના લીધે તેને એક તૃત્યાંશ અસર થઇ છે.જો કોરોના વાયરસ બની રહ્યો તો માલદીવને આ વર્ષે 70 કરોડ ડોલરનું નુકસાન ઉઠાવું પડી શકે છે.
ચીનનું કુલ દેવું અંદાજે 3.1 અબજ ડોલર: નશીદ
માલદીવના પૂર્વ વડાપ્રધાન અને વર્તમાન સમયમાં દેશની સંસદના સ્પીકર મોહમ્મદ નશીદ કહે છે કે દેશ પર ચીનનું કુલ દેવું અંદાજે 3.1 અબજ ડોલર છે.તમાં સરકારોની વચ્ચે લેવામાં આવેલી લોન,સરકારી કંપનીઓને આપવામાં આવેલી લોન તથા પ્રાઇવેટ કંપનીઓને આપવામાં આવેલી લોન સામેલ છે જેને ગેરંટી માલદીવ સરકારે આપી છે.નશીદને એ ડર સતાવી રહ્યો છે કે માલદીવ ચીનના દેવાની જાળમાં ફસાઇ શકે છે.
નશીદે દેશમાં જે ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર પ્રોજેક્ટ માટે ચીન પાસેથી લોન લીધી તેમની વ્યવહારિકતા પર પ્રશ્ન ઉઠ્યા છે.તેમણે કહ્યું કે શું આ પ્રોજેક્ટ એટલી આવક કરાવશે કે તેમના દ્વારા લેવામાં આવેલી લોન પાછી કરી શકાશે? આ પ્રોજેક્ટસના બિઝનેસ પ્લાન એ કયાંય દર્શાવતા નથી કે લોન પાછી ચૂકવી શકાશે.નશીદે કહ્યું કે ચીનની મદદથી દેશમાં ચાલી પ્રોજેક્ટમાં ખર્ચ પણ કેટલાંય ગણા વધી ગયા છે.એટલું જ નહીં જેટલા પૈસા મળ્યા છે તે પેપર પર કયાંય વધુ છે.તેમણે દાવો કર્યો છે કે માલદીવને માત્ર 1.1 અબજ ડોલરની જ મદદ મળી છે.
ચીન સમર્થક અબ્દુલ્લા યામીને મોટા પાયા પર લોન લીધી
2013ની સાલમાં માલદીવમાં ચીન સમર્થક અબ્દુલ્લા યામીનની સરકારે દેશમાં ઇન્ફ્રાસ્ટ્રકચર પ્રોજેક્ટના નામ પર ચીન પાસેથી મોટાપાયે લોન લીધી હતી.હવે આ અબજો ડોલરની લોન વર્તમાન સરકાર માટે ફાંસીનો ફંદો બની ગઇ છે. ચીને પોતાના બેલ્ટ એન્ડ રોડ પ્રોજેક્ટની અંતર્ગત માલદીવ સરકારને આ પૈસા આપ્યા હતા. માલદીવમાં નવી સરકારના આવ્યા બાદ હવે દેશની આર્થિક તબિયતની તપાસ કરી રહ્યું છે.તેમાં કેટલાંય ચોંકાવનાર ખુલાસા થઇ રહ્યા છે.
ચીન આખી દુનિયાને ઝડપથી પોતાના દેવાની જાળમાં ફસાવી રહ્યું છે.ડ્રેગનની આ ડેટ ટ્રેપ ડિપ્લોમેસીનો નવો શિકાર લાઓસ બન્યું છે.અબજો ડોલરના ચીની દેવાને ના ચૂકવવાની સ્થિતિમાં લાઓસને પોતાના પાવર ગ્રીડ ચીનની સરકારી કંપનીને સોંપવા પડ્યા છે. હાવર્ડ બિઝનેસ રિવ્યુના રિપોર્ટ અનુસાર ચીનની સરકાર અને તેની કંપનીઓએ 150થી વધુ દેશોને 1.5 ટ્રિલિયન ડોલર એટલે કે 112 લાખ 50 હજાર કરોડ રૂપિયાની લોન પણ આપી છે.
‘માલદીવ ડિફોલ્ટ થાય છે તો તેની સ્થિતિ શ્રીલંકા જેવી થશે’
નશીદને ડર સતાવી રહ્યો છે કે જો માલદીવ ડિફોલ્ટ થાય છે તો તેની સ્થિતિ પાડોશી શ્રીલંકા જેવી થઇ શકે છે જેને પોતાનો હંબનટોટા પોર્ટ ચીનને 99 વર્ષ માટે આપી દેવો પડ્યો છે.જો નશીદના આંકડા સાચા સાબિત થયા તો માલદીવના કુલ અર્થતંત્રનો અડધાથી વધુ હિસ્સો ચીનના દેવાનો છે.જો માલદીવ સરકારની આવક ઘટે છે તો તેને વર્ષ 2022-23 સુધી લોન ચૂકવવામાં મુશ્કેલી પડી શકે છે.બીજીબાજુ શ્રીલંકા બાદ જો માલદીવ ચીની લોનની જાળનો શિકાર બને છે તો ભારત માટે પણ મુશ્કેલી થઇ શકે છે.
આપને જણાવી દઇએ કે હાવર્ડ બિઝનેસ રિવ્યુના રિપોર્ટ પ્રમાણે ચીનની સરકાર અને તેમની કંપનીઓએ 150થી વધુ દેશોને 1.5 ટ્રિલિયન ડોલર એટલે કે 112 લાખ 50 હજાર કરોડ રૂપિયાની લોન પણ આપી છે.પાછલા દિવસોમાં અબજો ડોલરના ચીની લોન ના ચૂકવી શકવાની સ્થિતિમાં લાઓસને પોતાનું પાવર ગ્રીડ ચીનની સરકારી કંપનીને સોંપી દેવું પડ્યું છે.ડ્રેગનની આ ડેટ ટ્રેપ ડિપ્લોમેસીનો નવો શિકાર માલદીવ બની શકે છે.
