મોસ્કો, તા. 14 માર્ચ 2022 સોમવાર : યુદ્ધના ઘમાસાણમાં આગળનો માર્ગ જોવો ઘણો મુશ્કેલ થઈ શકે છે.યુદ્ધના મેદાનથી આવી રહેલા સમાચાર,દેશોની નિવેદનબાજી,બેઘર થઈ ચૂકેલા લોકોના દુ:ખ તકલીફ,યુદ્ધ દરમિયાન આ સૌનો ઘોંઘાટ આપને ઘરેતો રહ્યો છે.
તો એવામાં કેટલોક સમય રોકાઈને એ જોવામાં આવે છે કે આ સમગ્ર સંકટના શુ સંભવિત સમાધાન થઈ શકે છે જેની પર રાજનેતા અને સૈન્ય યોજનાકાર વિચાર કરી રહ્યા છે,કેટલાક સમાધાન વધારે વ્યાવહારિક જોવા મળે છે તો કેટલાકની સંભાવના ઓછી છે.
1. યુદ્ધ જલ્દી જ ખતમ થઈ જાય
આ સંભાવનામાં રશિયા પોતાનો હુમલો ઘાતક કરી શકે છે જેના વિનાશકારી પરિણામ હોઈ શકે છે.કીવના ચારે તરફ બોમ્બ બ્લાસ્ટ,મિસાઈલ હુમલા અને સાયબર હુમલા વધી શકે છે.ઉર્જા,પુરવઠો અને સંચારના માધ્યમોને ઘટાડવામાં આવી શકે છે.હજારો લોકોના મોત નીપજી શકે છે.
એવામાં સમગ્ર બહાદુરી બતાવ્યા છતાં કેટલાક જ દિવસમાં કીવ રશિયાના નિયંત્રણમાં આવી શકે છે.ત્યાં રશિયાના નિયંત્રણવાળી એક કઠપૂતળી સરકારની રચના કરવામાં આવે છે.યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ જેલેંસ્કીની અથવા તો હત્યા કરી દેવામાં આવે છે અથવા તે દેશના પશ્ચિમી ભાગમાં જાય છે અથવા નિષ્કાસિત સરકાર બનાવવા માટે દેશ છોડીને ભાગી જાય છે.
2. જો યુદ્ધ લાંબુ ચાલ્યુ
આની સંભાવના વધારે છે કે આ લડત લાંબી ખેંચવામાં આવે.રશિયાની સેના યુક્રેનમાં ફસાઈ શકે છે,સૈનિકોનુ ઝૂનુન ઓછુ થઈ શકે છે અને પુરવઠાની સમસ્યા આવી શકે છે.
રશિયાને કીવ જેવા શહેરો પર કબ્જો કરવામાં લાંબો સમય લાગી શકે છે કેમ કે ત્યાં રક્ષક ગલીઓના સ્તર સુધી સંઘર્ષ કરે છે.આ લડત 1990માં ચેચન્યાની રાજધાની ગ્રોજ્ની પર કબ્જો કરવામાં રશિયાને લાગેલા સમય અને ક્રૂર સંઘર્ષની યાદ અપાવે છે.
3. યુરોપ સુધી ફેલાઈ શકે છે યુદ્ધ
આ યુદ્ધના યુક્રેનથી બહાર પણ ફેલાવવાની આશંકા છે.રાષ્ટ્રપતિ પુતિન સોવિયત સમય અને ભાગ પર કબ્જો કરવા માટે મોલ્ડોવા અને જ્યોર્જિયા જેવા પૂર્વ સોવિયત દેશમાં સેના મોકલી શકે છે.આ દેશ નાટોનો ભાગ નથી.
પુતિન પશ્ચિમી દેશોને યુક્રેનને શસ્ત્રો આપવાને પણ ઉશ્કેરણીનું કૃત્ય ગણી શકે છે.તે નાટોના સદસ્ય બાલ્ટિક દેશોમાં સેના મોકલવાની ધમકી આપી શકે છે જેથી કેલિનિનગ્રાડના રશિયન તટીય ક્ષેત્રની સાથે એક જમીની કોરિડોર બનાવી શકે.
4. રાજદ્વારી ઉકેલ શું હોઈ શકે?
તમામ સંજોગો છતાં શું એવું બની શકે કે હજુ પણ કોઈ રાજદ્વારી ઉકેલ શક્ય છે? યુએન સેક્રેટરી જનરલ એન્ટોનિયો ગુટેરેસે કહ્યું છે કે, “યુદ્ધ ચાલી રહ્યું છે,પરંતુ વાતચીતનો માર્ગ હંમેશા ખુલ્લો છે.”
વાતચીત ચાલી રહી છે. ફ્રાંસના રાષ્ટ્રપતિ મેક્રોને પુતિન સાથે ફોન પર વાત કરી હતી.રાજદ્વારીઓનું કહેવું છે કે રશિયાને વસ્તુઓ પહોંચાડવામાં આવી રહી છે.અને આશ્ચર્યજનક રીતે રશિયા અને યુક્રેનના અધિકારીઓ બેલારુસ સરહદ પર મળ્યા છે.કદાચ પછી બીજું કંઈ થયું નહીં.પણ લાગે છે.મંત્રણા માટે તૈયાર થઈને પુતિને ઓછામાં ઓછું યુદ્ધવિરામની શક્યતાને સ્વીકારી લીધી છે.
5. તો શું પુતિનને સત્તા પરથી હટાવવામાં આવશે?
અને પછી પુતિનનું શું થશે? જ્યારે તેણે હુમલાની જાહેરાત કરી ત્યારે તેણે જાહેર કર્યું કે “અમે કોઈપણ પરિણામ માટે તૈયાર છીએ.” પરંતુ જો તે પરિણામ તેમને સત્તામાંથી હાંકી કાઢવા તરફ દોરી જાય તો શું? તે અકલ્પ્ય લાગે છે.છતાં વિશ્વમાં જેની સાથે ઝડપ બદલાવ જોવા મળી રહ્યો છે,તો આવી બાબતો વિશે પણ વિચારી શકાય.
જેમ કે સર લોરેન્સ ફ્રીડમેને,કિંગ્સ કોલેજ લંડનના યુદ્ધ અભ્યાસના એમેરિટસ પ્રોફેસર,આ અઠવાડિયે લખ્યું હતું કે, “એવું લાગે છે કે એવી શક્યતા છે કે કિવ તેમજ મોસ્કો બંને સત્તામાં પરિવર્તન થશે.”
