ભારતના મુખ્ય ન્યાયાધીશ (CJI) સૂર્યકાંતે કોંગ્રેસના નેતા રાહુલ ગાંધી અને પક્ષપ્રમુખ મલ્લિકાર્જુન ખડગેને ચૂંટણી પંચ સંબંધિત ફરિયાદો અંગે સીધી બેઠક આપવાને બદલે કાયદાકીય માર્ગ અપનાવવાની સલાહ આપી છે.તેમણે જણાવ્યું કે સુપ્રીમ કોર્ટમાં વિચારાધીન મુદ્દાઓ પર રાજકીય નેતાઓ સાથે અલગથી બેઠક યોજવી યોગ્ય નથી.જો ફરિયાદો મૂળભૂત અધિકારો સાથે સંબંધિત હોય, તો બંધારણીય જોગવાઈઓ હેઠળ કોર્ટનો સંપર્ક કરી શકાય છે.
ચૂંટણી પંચ અને મતદાર યાદી અંગે ચર્ચા કરવા સમય માગ્યો હતો
રાહુલ ગાંધી અને મલ્લિકાર્જુન ખડગેએ 10 ઓક્ટોબરે મુખ્ય ન્યાયાધીશને પત્ર લખીને 12 ઓક્ટોબરે સાંજે 4થી 5 વાગ્યા દરમિયાન મુલાકાત માટે સમય માગ્યો હતો. બંને નેતાઓ ચૂંટણી પંચની કામગીરી, મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમાર અને મતદાર યાદીની વિશેષ સઘન સુધારણા પ્રક્રિયા (SIR) સહિતના મુદ્દાઓ પર મેમોરેન્ડમ રજૂ કરવા ઇચ્છતા હતા.વિપક્ષે મતદાર યાદીમાં કથિત ગેરરીતિઓ, મતચોરીના આક્ષેપો અને ચૂંટણી પ્રક્રિયામાં પારદર્શિતાના અભાવ અંગે ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.આ ઉપરાંત, વિરોધ પ્રદર્શન દરમિયાન વિદ્યાર્થીઓની કથિત મનસ્વી ધરપકડ, મેટ્રો સ્ટેશનો બંધ કરવા અને ટ્રેનો રદ કરવા જેવા મુદ્દાઓનો પણ પત્રમાં ઉલ્લેખ કરવામાં આવ્યો હતો.વિપક્ષની મુખ્ય માગણીઓમાં SIR પ્રક્રિયા અટકાવવી, ચૂંટણી પંચની જવાબદારી નક્કી કરવી અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનર જ્ઞાનેશ કુમારનું રાજીનામું માગવાનો સમાવેશ થાય છે.
વિચારાધીન કેસો અંગે બેઠક યોજવા સામે વાંધો
11 ઓક્ટોબરે લખેલા જવાબમાં CJI સૂર્યકાંતે જણાવ્યું હતું કે પત્રમાં ઉઠાવવામાં આવેલા કેટલાક મુદ્દાઓ સુપ્રીમ કોર્ટ સમક્ષ વિચારાધીન છે.આવી સ્થિતિમાં રાજકીય નેતાઓ સાથે અલગથી બેઠક યોજવી ન્યાયતંત્રની સ્વતંત્રતા અને સત્તાઓના વિભાજનના સિદ્ધાંત સાથે સુસંગત નહીં ગણાય.તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું કે સત્તાઓનું વિભાજન ભારતીય બંધારણની મૂળભૂત રચનાનો મહત્ત્વપૂર્ણ હિસ્સો છે.ન્યાયતંત્ર સમક્ષ રજૂ થનારી ફરિયાદોનો નિર્ણય કાયદાકીય પ્રક્રિયા અને ઉપલબ્ધ પુરાવાના આધારે થવો જોઈએ.CJIના જણાવ્યા અનુસાર, સુપ્રીમ કોર્ટની વહીવટી પ્રક્રિયા દ્વારા આ પ્રકારની ફરિયાદોનો નિકાલ કરી શકાય નહીં. જોકે, નાગરિકોના મૂળભૂત અધિકારોના રક્ષણ સાથે સંકળાયેલા મુદ્દાઓ પર ન્યાયિક પ્રક્રિયા હેઠળ વિચારણા થઈ શકે છે.
બંધારણની કલમ 32 હેઠળ અરજી કરવાનો વિકલ્પ
મુખ્ય ન્યાયાધીશે મેમોરેન્ડમ સોંપવાને બદલે બંધારણની કલમ 32 હેઠળ અરજી દાખલ કરવાની સલાહ આપી હતી. આ જોગવાઈ નાગરિકોને પોતાના મૂળભૂત અધિકારોના અમલ માટે સીધા સુપ્રીમ કોર્ટનો સંપર્ક કરવાની સત્તા આપે છે.CJIએ અરજી દાખલ કરવા માટે બે વિકલ્પ સૂચવ્યા હતા. પ્રથમ, સુપ્રીમ કોર્ટમાં રૂબરૂ અરજી કરી શકાય અને બીજો વિકલ્પ ઇ-ફાઇલિંગનો છે. પત્રમાં રૂબરૂ અરજી માટે 12 ઓક્ટોબરે સવારે 10:30થી સાંજે 4:30 વાગ્યા સુધીનો સમય દર્શાવવામાં આવ્યો હતો.ઇ-ફાઇલિંગની સુવિધા દ્વારા અન્ય દિવસે પણ અરજી કરી શકાય છે.તેમણે ખાતરી આપી હતી કે યોગ્ય રીતે અરજી દાખલ કરવામાં આવશે તો તેના પર કાયદા અનુસાર શક્ય તેટલી વહેલી તકે સુનાવણી કરવામાં આવશે.
વિપક્ષની સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચ કરવાની યોજના
CJIના જવાબ બાદ વિપક્ષી ગઠબંધન ‘ઇન્ડિયા’ના નેતાઓએ 12 ઓક્ટોબરે સુપ્રીમ કોર્ટ સુધી કૂચ કરવાની યોજના બનાવી હતી.આ કાર્યક્રમ દ્વારા મતચોરીના આક્ષેપો, SIR પ્રક્રિયા અને મુખ્ય ચૂંટણી કમિશનરના રાજીનામાની માગને આગળ વધારવાનો હેતુ હતો.આ ઘટનામાં મુખ્ય મુદ્દો એ છે કે ચૂંટણી પ્રક્રિયા અંગેની રાજકીય ફરિયાદો રજૂ કરવા માટે વિપક્ષે મેમોરેન્ડમ અને મુલાકાતનો માર્ગ પસંદ કર્યો હતો,જ્યારે મુખ્ય ન્યાયાધીશે તેને બદલે બંધારણીય અને ન્યાયિક પ્રક્રિયા અનુસરવાનું સૂચવ્યું હતું.હવે આ મુદ્દાઓ પર આગળની કાર્યવાહી થાય તો તેનો નિર્ણય કોર્ટ સમક્ષ રજૂ થનારી અરજી અને કાયદાકીય દલીલોના આધારે થશે.
