સુરતમાં નવરાત્રિ દરમિયાન મોટા પાયે યોજાતા વ્યાવસાયિક ગરબા કાર્યક્રમોમાં હજારો ખેલૈયાઓ ઉમટી રહ્યા છે.શહેરમાં ખાણીપીણીના સ્ટોલ પર વેચાતા ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા તપાસવા સુરત મહાનગરપાલિકાના ફૂડ વિભાગે કાર્યવાહી હાથ ધરી છે અને નમૂના લઈને પ્રયોગશાળામાં મોકલ્યા છે.પરંતુ વિશાળ ગરબા ડોમમાં ભીડનું નિયંત્રણ, કટોકટીના સમયે બહાર નીકળવાના માર્ગ અને આગ સામેની સુરક્ષા વ્યવસ્થા અંગે સવાલો ઊઠતાં તંત્રની કામગીરી ચર્ચામાં આવી છે.ગરબાના આયોજનોમાં મોટી સંખ્યામાં ફૂડ સ્ટોલ ઊભા કરવામાં આવે છે.અહીં વેચાતા ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અને સ્વચ્છતા જળવાય તે માટે પાલિકાનો ફૂડ વિભાગ નમૂના એકત્રિત કરી રહ્યો છે.આ નમૂનાઓના પરીક્ષણ બાદ ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા અંગે માહિતી મળશે.આ સાથે જ ગરબાના સ્થળે ખાણીપીણીના ઊંચા ભાવ વસૂલવામાં આવતા હોવાની ફરિયાદો પણ સામે આવી છે.સોશિયલ મીડિયા પર આવા દાવા કરતા વીડિયો ફેલાતાં ગ્રાહકો પાસેથી કેટલા ભાવ લેવામાં આવે છે અને તેના પર નિયંત્રણ રાખવા માટે શું પગલાં લેવાય છે તે અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.
ખાદ્ય પદાર્થોની તપાસની સાથે ગરબા સ્થળે આવતા લોકોની સુરક્ષા પણ એટલી જ મહત્ત્વની છે.મોટા ડોમમાં એકસાથે હજારો લોકો હાજર રહેતા હોવાથી ભીડનું યોગ્ય સંચાલન,પૂરતા પ્રવેશ અને બહાર નીકળવાના માર્ગ તથા આગ જેવી કટોકટીમાં ઝડપી બચાવની વ્યવસ્થા જરૂરી છે.ગરબા દરમિયાન કોઈ અનિચ્છનીય ઘટના બને તો લોકો સુરક્ષિત રીતે બહાર નીકળી શકે તેવી વ્યવસ્થા હોવી અનિવાર્ય છે.સુરત મહાનગરપાલિકાના ફાયર વિભાગે મોટા ગરબા આયોજનો માટે સલામતીના નિયમો નક્કી કર્યા છે.તેમાં ડોમની ક્ષમતા અનુસાર જ લોકોને પ્રવેશ આપવો,વ્યક્તિદીઠ ઓછામાં ઓછી એક ચોરસ મીટર જગ્યા રાખવી,પૂરતા ઇમરજન્સી એક્ઝિટની વ્યવસ્થા કરવી અને ફાયર બ્રિગેડનાં વાહનો સ્થળ સુધી સરળતાથી પહોંચી શકે તે માટે રસ્તો ખુલ્લો રાખવાનો સમાવેશ થાય છે.પંડાલ અને સ્ટેજની રચના, પ્રવેશદ્વાર તથા અગ્નિશામક સાધનોની ઉપલબ્ધતા પણ સલામતીના મહત્ત્વના ભાગ છે.
નિયમો જાહેર કરવામાં આવ્યા હોવા છતાં મોટા આયોજનોમાં તેનો વાસ્તવિક અમલ કેટલો થાય છે તે અંગે ફરિયાદો ઊઠી રહી છે.ડોમમાં પ્રવેશતી ભીડ નિયત મર્યાદામાં છે કે નહીં, કટોકટીના સમયે બહાર નીકળવાના માર્ગ ખુલ્લા રહે છે કે નહીં અને આગ લાગે તો બચાવ કામગીરી માટે જરૂરી જગ્યા ઉપલબ્ધ છે કે નહીં તેની સ્થળ પર તપાસ થવી જરૂરી છે. માત્ર નિયમો જાહેર કરવાથી નહીં,પરંતુ તેનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની નિયમિત ચકાસણીથી જ લોકોની સુરક્ષા સુનિશ્ચિત થઈ શકે છે.મોટા ગરબા કાર્યક્રમોમાં રાજકીય આગેવાનોની હાજરી રહેતી હોવાને કારણે કેટલાક આયોજનો સામે કાર્યવાહી કરવામાં આવે છે કે નહીં તે અંગે પણ સવાલો ઊઠ્યા છે.નિયમોનો ભંગ થતો હોવાની ફરિયાદો વચ્ચે પાલિકા,ફાયર વિભાગ અને પોલીસની જવાબદારી અંગે ચર્ચા થઈ રહી છે. આવા કાર્યક્રમોમાં નિયમોનો ભંગ જણાય તો આયોજકો સામે સમયસર પગલાં લેવાં જરૂરી છે, જેથી કોઈ દુર્ઘટના સર્જાય તે પહેલાં જોખમ દૂર કરી શકાય.હાલ ફૂડ વિભાગની કાર્યવાહી ખાદ્ય પદાર્થોની ગુણવત્તા પર કેન્દ્રિત છે.તેની સાથે ફાયર વિભાગ દ્વારા પણ મોટા ગરબા ડોમ અને પંડાલમાં સલામતીનાં ધોરણોનું પાલન થાય છે કે નહીં તેની તપાસ કરવામાં આવે તેવી માગ ઊઠી રહી છે.હજારો લોકોની હાજરી ધરાવતા કાર્યક્રમોમાં આરોગ્યની સાથે જાનમાલની સુરક્ષા પણ તંત્રની પ્રાથમિકતા હોવી જોઈએ.તેથી ફૂડ સ્ટોલ પર દરોડાની જેમ ગરબા સ્થળોની ફાયર સેફ્ટી અને ભીડ નિયંત્રણની વ્યવસ્થાની પણ સઘન ચકાસણી થાય તે જરૂરી બન્યું છે.
