અમેરિકામાં બાળકો અને કિશોરોના સામાજિક માધ્યમોના વપરાશ અંગે ચાલી રહેલા કાનૂની વિવાદ વચ્ચે મેટાએ ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ માટે યુવા વપરાશકર્તાઓને લગતા કડક સુરક્ષા નિયમો સ્વીકાર્યા છે.અમેરિકાના અનેક રાજ્યો સાથે થયેલી સમજૂતી મુજબ ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના વપરાશકર્તાઓ માટે બંને માધ્યમો પર મળીને દૈનિક બે કલાકની મૂળભૂત વપરાશ મર્યાદા રાખવામાં આવશે.જોકે, આ વ્યવસ્થા અમલમાં આવવા માટે અદાલતી મંજૂરી જરૂરી છે.આ અમેરિકામાં લાગુ થનારી વ્યવસ્થા છે.
ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામનો કુલ બે કલાકનો વપરાશ
મેટાના જણાવ્યા પ્રમાણે ૧૮ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના કિશોરો માટે ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ બંનેનો કુલ દૈનિક વપરાશ બે કલાક સુધી મર્યાદિત રહેશે.એટલે બંને માધ્યમો પર કરવામાં આવેલ વપરાશ અલગ-અલગ બે કલાક નહીં,પરંતુ સંયુક્ત રીતે ગણવામાં આવશે.બે કલાકની મર્યાદા પૂરી થયા બાદ વધુ વપરાશ માટે માતા-પિતાની મંજૂરી જરૂરી રહેશે.મેટા સતત વપરાશ દરમિયાન પણ યાદ અપાવતી સૂચનાઓ આપશે,જેમાં ૧૫ મિનિટના સતત વપરાશ બાદ અને કુલ વપરાશ ૬૦ તથા ૯૦ મિનિટે પહોંચે ત્યારે સૂચનાઓનો સમાવેશ થાય છે.
મધરાતથી સવારે છ વાગ્યા સુધી પ્રવેશ બંધ
નવા સુરક્ષા માળખા હેઠળ કિશોરોના ખાતાં માટે રાત્રિના સમયે ખાસ પ્રતિબંધ પણ રહેશે. મધરાતથી સવારે છ વાગ્યા સુધી ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ પર સામગ્રી જોવી, પ્રકાશિત કરવી અથવા અન્ય સામાન્ય પ્રવૃત્તિ કરવી બંધ રહેશે.મેટાએ આ વ્યવસ્થાને રાત્રિ નિયંત્રણ તરીકે રજૂ કરી છે.તેનો હેતુ કિશોરોના ઊંઘના સમય દરમિયાન સામાજિક માધ્યમના સતત વપરાશને ઘટાડવાનો છે.
શાળાના સમયમાં સૂચનાઓ બંધ
કિશોરોના અભ્યાસ દરમિયાન ધ્યાન ભંગ ન થાય તે માટે શાળાના સમયગાળા દરમિયાન સવારે ૮થી બપોરે ૩ વાગ્યા સુધી સામાન્ય સૂચનાઓ બંધ રાખવાની જોગવાઈ કરવામાં આવી છે.જોકે, ખાતાની સુરક્ષા અને સીધા સંદેશા જેવી જરૂરી સૂચનાઓ ચાલુ રહી શકે છે.
પસંદગી આધારિત સામગ્રી પર પણ નિયંત્રણ
સમજૂતીમાં માત્ર સમય મર્યાદા જ નહીં પરંતુ સામગ્રી રજૂ કરવાની પદ્ધતિમાં પણ ફેરફારનો સમાવેશ થાય છે.કિશોરો માટે ભલામણ આધારિત વ્યક્તિગત સામગ્રીના બદલે ક્રમવાર અથવા બિન-વ્યક્તિગત સામગ્રી દર્શાવતો વિકલ્પ ઉપલબ્ધ કરાવાશે.માતા-પિતા ઇચ્છે તો આ વિકલ્પને તેમના બાળકના ખાતામાં મૂળભૂત રીતે લાગુ કરી શકશે.કિશોરોને પોસ્ટ પર મળતી પસંદ અને પ્રતિક્રિયાઓની સંખ્યા જાહેર રીતે ન દેખાય તેવી જોગવાઈ પણ કરવામાં આવશે.સાથે જ કેટલીક સૌંદર્ય વધારતી અને અતિશય દેખાવ બદલતી છબિ-સુવિધાઓ પર પણ નિયંત્રણ મૂકવામાં આવશે.
૧૩ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો અંગે પણ કડક તપાસ
મેટા વયચકાસણીની વ્યવસ્થાને વધુ મજબૂત બનાવશે.કંપની એવી ખાતાઓ ઓળખવા માટે ટેક્નોલોજીનો ઉપયોગ કરશે જે ૧૩ વર્ષથી ઓછી ઉંમરના બાળકો દ્વારા ચલાવવામાં આવતાં હોવાની શક્યતા ધરાવે છે.આ પગલાંનો હેતુ નાની ઉંમરના બાળકોને પ્લેટફોર્મ પર પ્રવેશથી રોકવાનો તેમજ ખોટી જન્મતારીખ સાથે બનાવવામાં આવેલા ખાતાઓની ઓળખ કરવાનો છે.
સમજૂતીની રકમ ૧૭ અબજથી ૧૮ અબજ ડોલર સુધી
અમેરિકાના રાજ્યો દ્વારા મેટા સામે કિશોરોને નુકસાનકારક અને વ્યસનકારક સામાજિક માધ્યમની સુવિધાઓ તરફ દોરવાના આરોપો સાથે કાનૂની કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી.મેટાએ આરોપો હેઠળની ગેરરીતિ સ્વીકારી નથી.૨૬ ઓગસ્ટે જાહેર થયેલી સમજૂતીમાં મેટા દ્વારા આશરે ૧૮ અબજ ડોલર ચૂકવવાની વાત કરવામાં આવી છે.અમેરિકાના કેટલાક સરકારી અહેવાલોમાં આ રકમને ૧૭.૧ અબજ ડોલર સુધીની સમજૂતી તરીકે દર્શાવવામાં આવી છે, જ્યારે અંતિમ રકમ કેટલીક શરતો સાથે જોડાયેલી છે.તેથી અહેવાલોમાં જોવા મળતા અલગ-અલગ આંકડાને ધ્યાનમાં રાખીને તેને સીધી રીતે ૧૭ અબજ કે ૧૮ અબજ ડોલરની નિશ્ચિત ચુકવણી તરીકે રજૂ કરવી યોગ્ય નથી.આ રકમનો મોટો હિસ્સો આગામી દસ વર્ષ દરમિયાન તબક્કાવાર ચૂકવવાનો છે.સમજૂતીની કેટલીક જોગવાઈઓ પાંચ વર્ષથી શરૂ થશે, જ્યારે અન્ય સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ લાંબા સમય સુધી ચાલુ રાખવાની છે.
મેટાએ ટિકટોક અને યુટ્યુબને પણ સમાન પગલાં લેવા કહ્યું
મેટાએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે માત્ર એક સામાજિક માધ્યમ પર નિયંત્રણ મૂકવાથી કિશોરોના કુલ સામાજિક માધ્યમ વપરાશમાં મોટો ફેરફાર નહીં આવે.તેથી કંપનીએ ટિકટોક અને યુટ્યુબ સહિતના અન્ય મોટા મંચોને પણ સમાન વયચકાસણી, સમય મર્યાદા અને રાત્રિ નિયંત્રણો અપનાવવા અપીલ કરી છે.જો અન્ય મોટા મંચો પણ આ માળખામાં જોડાય છે તો સમજૂતી હેઠળ કેટલીક સુરક્ષા જોગવાઈઓ વધુ કડક બનવાની શક્યતા છે.મેટાના જણાવ્યા પ્રમાણે આવી સ્થિતિમાં દૈનિક મર્યાદા અને રાત્રિના પ્રતિબંધનો સમયગાળો પણ વધુ કડક થઈ શકે છે.
નિયમો હજી તાત્કાલિક લાગુ થયા નથી
આ સમગ્ર મામલે સૌથી મહત્વની બાબત એ છે કે આ નવી વ્યવસ્થા હજુ અદાલતી મંજૂરીને આધીન છે.તેથી હાલમાં અમેરિકામાં દરેક કિશોરના ફેસબુક અને ઇન્સ્ટાગ્રામ ખાતા પર બે કલાકની મર્યાદા તરત લાગુ થઈ ગઈ હોવાનું કહેવું યોગ્ય નથી.અદાલતી મંજૂરી મળ્યા બાદ અને સમજૂતીમાં નક્કી કરાયેલા તબક્કા મુજબ આ સુરક્ષા વ્યવસ્થાઓ લાગુ થવાની
