કેન્દ્ર સરકારે UPI પેમેન્ટ પર મર્ચન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ રેટ (MDR) ચાર્જ લાગુ કરવાના નિર્ણયનો અમલ હાલ પૂરતો મુલતવી રાખ્યો છે.વેપારી સંગઠનો અને ઉદ્યોગજગતના વિરોધને પગલે નેશનલ પેમેન્ટ્સ કોર્પોરેશન ઓફ ઇન્ડિયા (NPCI)એ આ નિર્ણય લીધો છે.અગાઉ 15 ઑક્ટોબરથી રૂ. 2,000થી વધુના વેપારી વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR ચાર્જ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી હતી.હવે આ અંગેની નવી તારીખ દિવાળી પછી જાહેર કરવામાં આવશે.
NPCIના જણાવ્યા અનુસાર, તહેવારોની મોસમ દરમિયાન વેપારીઓને રાહત આપવા માટે UPIના માધ્યમથી થતા વ્યક્તિથી વેપારીના વ્યવહારો પર MDR લાગુ કરવાનો નિર્ણય પાછળ ઠેલવામાં આવ્યો છે.નવરાત્રિ,દશેરા અને દિવાળી દરમિયાન વેપાર વધતો હોવાથી આ સમયગાળામાં વધારાનો ખર્ચ વેપારીઓ પર ન પડે તે હેતુથી આ નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે.NPCIએ ગયા મહિને જાહેર કરેલા પરિપત્રમાં રૂ. 2,000થી વધુના UPI વેપારી વ્યવહારો પર 0.4 ટકા MDR ચાર્જ વસૂલવાની જોગવાઈ કરી હતી. રૂ. 75,000થી વધુના વ્યવહારો માટે ચાર્જની મહત્તમ મર્યાદા રૂ. 300 નક્કી કરવામાં આવી હતી.આ ચાર્જ ગ્રાહકો પાસેથી નહીં,પરંતુ વેપારીઓ પાસેથી વસૂલવાનો પ્રસ્તાવ હતો.આ જાહેરાત સામે વેપારી સંગઠનો, પેટ્રોલ પંપ સંચાલકો,છૂટક વેપારીઓ અને શેરબજાર સાથે સંકળાયેલા મોટા જૂથોએ વિરોધ નોંધાવ્યો હતો.ચેમ્બર ઓફ ટ્રેડ એન્ડ ઇન્ડસ્ટ્રી (CTI) સહિતનાં સંગઠનોએ MDRથી વેપારીઓના ખર્ચમાં વધારો થવાની અને તેમના ધંધાને નુકસાન પહોંચવાની આશંકા વ્યક્ત કરી હતી.કેટલાક વેપારીઓએ UPI વ્યવહારોમાં ઘટાડો થવાની અને ગ્રાહકો ફરી રોકડ ચુકવણી તરફ વળે તેવી ચિંતા પણ દર્શાવી હતી.
MDRના અમલને લઈને વેપારી સંગઠનોએ સરકાર સમક્ષ નિર્ણય પાછો ખેંચવાની માગણી કરી હતી.કેટલાક વેપારીઓ અને કંપનીઓ દ્વારા UPI ચુકવણી સ્વીકારવાનો ઇનકાર કરવામાં આવ્યો હોવાના દાવા પણ સામે આવ્યા હતા. વેપારી વર્ગના વિરોધને ધ્યાનમાં રાખીને UPI અને સંબંધિત સેવાઓની સંચાલન સમિતિએ તહેવારોની મોસમ પૂરી થયા બાદ MDR લાગુ કરવાની દિશામાં નિર્ણય લીધો છે.MDR ચાર્જનો મુદ્દો રાજકીય વિવાદ પણ બન્યો છે. કોંગ્રેસના નેતા જયરામ રમેશે કેન્દ્ર સરકાર પર વારંવાર નિર્ણય બદલવાનો આરોપ લગાવ્યો છે.તેમણે જણાવ્યું હતું કે નાણાંમંત્રી નિર્મલા સીતારમણે 6 ઑગસ્ટે અને ત્યારબાદ સંસદમાં UPI પર MDR વસૂલવાની કોઈ યોજના ન હોવાનું કહ્યું હતું.ત્યારબાદ 15 સપ્ટેમ્બરે ચાર્જ લાગુ કરવાની જાહેરાત કરવામાં આવી અને વેપારીઓના વિરોધ બાદ હવે તેનો અમલ ફરી મુલતવી રાખવામાં આવ્યો છે.કોંગ્રેસે આ ચાર્જને લઈને સરકારની નીતિની ટીકા કરતાં દાવો કર્યો છે કે MDRને માત્ર ચાર્જ તરીકે રજૂ કરવામાં આવે છે, પરંતુ તેની અસર વેપારીઓ પર વધારાના નાણાકીય બોજા જેવી પડશે.હાલ પૂરતો MDRનો અમલ મુલતવી રહેતાં વેપારીઓને તહેવારો દરમિયાન રાહત મળશે.દિવાળી પછી આ ચાર્જ કઈ તારીખથી લાગુ થશે અને તેની જોગવાઈઓમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવશે કે નહીં, તે અંગે NPCIની આગામી જાહેરાત મહત્ત્વપૂર્ણ રહેશે.
