ઈરાને અમેરિકાની સ્પેસએક્સ કંપનીની ઉપગ્રહ આધારિત ઇન્ટરનેટ સેવા સ્ટારલિંક સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ઈરાનની સરકાર સ્ટારલિંકને માત્ર ઇન્ટરનેટ સેવા નહીં,પરંતુ દેશની સુરક્ષા માટે જોખમ ઊભું કરી શકે તેવા સાધન તરીકે જુએ છે. દેશમાં સ્ટારલિંકનો ઉપયોગ કરનારને બે વર્ષ સુધીની જેલ થઈ શકે છે,જ્યારે તેનાં ઉપકરણોની આયાત અને વિતરણ કરનારને પાંચ વર્ષ સુધીની સજાની જોગવાઈ છે.જાસૂસી અથવા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા સાથે સંકળાયેલા ગંભીર ગુનાઓમાં મૃત્યુદંડ પણ થઈ શકે છે.આ પગલાંથી ઈરાનમાં ઉપગ્રહ ઇન્ટરનેટ સેવાનો ઉપયોગ અને તેનાં ઉપકરણોની હેરફેર કરનાર લોકો પર કાનૂની નિયંત્રણ વધુ કડક બન્યું છે.
સ્ટારલિંક સામાન્ય ઇન્ટરનેટ સેવાઓથી અલગ રીતે કામ કરે છે.આ સેવા ઉપગ્રહોના માધ્યમથી ઇન્ટરનેટ જોડાણ પૂરું પાડે છે, જેના કારણે પરંપરાગત ટેલિકોમ નેટવર્ક ઉપલબ્ધ ન હોય અથવા સ્થાનિક ઇન્ટરનેટ સેવાઓ બંધ કરવામાં આવી હોય ત્યારે પણ જોડાણ મેળવવાની શક્યતા રહે છે.ઈરાનમાં સરકાર ઇન્ટરનેટ પર નિયંત્રણ જાળવવા માટે પગલાં લે છે ત્યારે સ્ટારલિંક તેના માટે પડકારરૂપ બની શકે છે. આ સેવા દ્વારા વપરાશકારો વીડિયો,તસવીરો અને અન્ય માહિતી દેશની બહાર મોકલી શકે છે તથા બહારની દુનિયા સાથે સંપર્ક જાળવી શકે છે.
ઈરાનની સુપ્રીમ નેશનલ સાઇબર સ્પેસ કાઉન્સિલના સચિવ મોહમ્મદ અમીન આગામિરીએ દાવો કર્યો છે કે દેશ પાસે સ્ટારલિંકનાં ટર્મિનલનું જોડાણ ખોરવવા માટે અનેક પદ્ધતિઓ ઉપલબ્ધ છે.તેમના જણાવ્યા પ્રમાણે આવી એક પદ્ધતિનો ઉપયોગ જાન્યુઆરીમાં થયેલા વિરોધ પ્રદર્શનો દરમિયાન કરવામાં આવ્યો હતો.તેમણે એમ પણ કહ્યું છે કે ઈરાન આ પ્રકારની ટેક્નૉલૉજી પોતાના સહયોગી દેશો સાથે વહેંચવા તૈયાર છે.સરકારનો પ્રયાસ સ્ટારલિંકના ઉપયોગને મર્યાદિત કરવાનો અને દેશમાં સંચાર વ્યવસ્થા પરનું નિયંત્રણ જાળવી રાખવાનો છે.
ઈરાન અગાઉ પણ સ્ટારલિંકના ઉપયોગને રોકવા માટે વિવિધ પગલાં લઈ ચૂક્યું છે.તેમાં ઉપગ્રહ સંકેતોમાં વિક્ષેપ ઊભો કરવો,જીપીએસ સંકેતોને અસર પહોંચાડવી અને સ્ટારલિંકનાં ટર્મિનલ શોધવા માટે કાર્યવાહી કરવી જેવી પદ્ધતિઓનો સમાવેશ થાય છે.હવે તેના ઉપયોગ માટે બે વર્ષ સુધીની જેલ અને ઉપકરણોની આયાત કે વિતરણ માટે પાંચ વર્ષ સુધીની સજાની જોગવાઈથી આ સેવા સાથે સંકળાયેલા લોકો સામે કાયદાકીય જોખમ વધી શકે છે.જાસૂસી અથવા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લગતા ગંભીર ગુનાઓમાં મૃત્યુદંડની જોગવાઈ આ મુદ્દાને વધુ ગંભીર બનાવે છે.સ્ટારલિંકની ભૂમિકા રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાની ચર્ચામાં માત્ર ઈરાન પૂરતી મર્યાદિત નથી.રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના યુદ્ધમાં પણ આ સેવા સૈન્ય સંચાર,ડ્રોન સંચાલન અને મુશ્કેલ પરિસ્થિતિઓમાં સંપર્ક જાળવવા માટે ઉપયોગી બની છે.યુદ્ધ દરમિયાન પરંપરાગત સંચાર માળખાને નુકસાન પહોંચે ત્યારે ઉપગ્રહ ઇન્ટરનેટ મહત્વનું માધ્યમ બની શકે છે.આ જ ટેક્નૉલૉજીનો ઉપયોગ નાગરિકો દ્વારા માહિતી મેળવવા અને બહાર મોકલવા માટે પણ થઈ શકે છે.ઈરાનનું સ્ટારલિંક સામેનું વલણ ઉપગ્રહ આધારિત ઇન્ટરનેટ સેવાઓને લઈને સરકારોની વધતી ચિંતાઓ દર્શાવે છે.આવી સેવાઓથી સંચારની સુવિધા વધે છે,પરંતુ સરકારો તેના સંભવિત સૈન્ય ઉપયોગ અને માહિતીના નિયંત્રણ પર થતી અસરને લઈને ચિંતા વ્યક્ત કરે છે.ઈરાને કડક સજાની જોગવાઈઓ દ્વારા સ્ટારલિંકના ઉપયોગ,ઉપકરણોની આયાત અને વિતરણ પર નિયંત્રણ લાવવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.આ નિર્ણયથી દેશમાં ઇન્ટરનેટની સ્વતંત્ર ઉપલબ્ધતા અને રાષ્ટ્રીય સુરક્ષાને લગતી ચર્ચા વધુ તેજ બની છે.
