મોસ્કો, 19 ઑક્ટોબર : રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા યુદ્ધનો અંત લાવવા રશિયાના પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિને નવી રાજદ્વારી પહેલ રજૂ કરી છે.પુતિને અમેરિકા,ચીન,રશિયા અને યુક્રેનને સામેલ કરીને ચાર દેશોની શિખર બેઠક યોજવાનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો છે.આ બેઠકમાં યુદ્ધવિરામ અને સંઘર્ષનો ઉકેલ લાવવા માટેની સંભવિત ફોર્મ્યુલા પર ચર્ચા થઈ શકે છે.આ પ્રસ્તાવ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકા અને રશિયા વચ્ચે રાજદ્વારી સંપર્કો વધી રહ્યા છે અને બંને દેશો વચ્ચે ઊર્જા વેપારને લઈને પણ ચર્ચા ચાલી રહી છે.
અમેરિકાના અખબાર વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલના અહેવાલ અનુસાર, પુતિને અમેરિકા અને ચીન સમક્ષ ચાર દેશોની સંયુક્ત બેઠકનો વિચાર રજૂ કર્યો છે.આ મુદ્દે તેમણે 9 ઑક્ટોબરે અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ સાથે ટેલિફોન પર વાતચીત કરી હતી. પુતિન આ પ્રક્રિયામાં ચીનને પણ સામેલ કરવા માગે છે, જેથી યુક્રેન યુદ્ધના ઉકેલ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે સંયુક્ત પ્રયાસ થઈ શકે.રશિયાની દરખાસ્તનો મુખ્ય હેતુ યુદ્ધ રોકવા માટે રાજકીય સમજૂતીનો માર્ગ શોધવાનો છે.અમેરિકા અને ચીન બંને વૈશ્વિક રાજકારણમાં પ્રભાવશાળી ભૂમિકા ધરાવે છે. આવી સ્થિતિમાં બંને દેશોની ભાગીદારીથી રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંઘર્ષ અંગે નવી ચર્ચા શરૂ થઈ શકે છે.જોકે, કોઈપણ સમજૂતી માટે યુક્રેનની સંમતિ અને યુદ્ધ સાથે સંકળાયેલા સુરક્ષા તથા પ્રાદેશિક મુદ્દાઓ પર સહમતી મહત્વપૂર્ણ રહેશે.પાસેથી ડીઝલ ખરીદવા અંગે અમેરિકાની સંભવિત તૈયારીને કારણે બંને દેશોના આર્થિક સંબંધો ફરી ચર્ચામાં આવ્યા છે.ઊર્જા ક્ષેત્રે સહકાર અને યુક્રેન યુદ્ધના ઉકેલ માટેની રાજદ્વારી પહેલ એક જ સમયગાળામાં આગળ વધી રહી હોવાથી આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકારણમાં તેના સંભવિત પરિણામો પર ધ્યાન કેન્દ્રિત થયું છે.
દરમિયાન, યુદ્ધવિરામ અંગેની ચર્ચાઓની વચ્ચે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના હુમલાઓનો સિલસિલો પણ મહત્વનો મુદ્દો રહ્યો છે.અમેરિકાના પ્રમુખ ટ્રમ્પે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ઊર્જા ક્ષેત્રે યુદ્ધવિરામ અંગે જાહેરાત કરી હોવા છતાં યુક્રેન દ્વારા રશિયાના તેલ સંબંધિત માળખાંને નિશાન બનાવતા હુમલાઓ ચાલુ રહ્યા હોવાની વિગતો સામે આવી છે.આ પરિસ્થિતિ દર્શાવે છે કે રાજદ્વારી પ્રયાસો અને મેદાન પર ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચેનું અંતર હજી મોટો પડકાર છે.પુતિનની દરખાસ્ત હવે આંતરરાષ્ટ્રીય ચર્ચાનો વિષય બની છે.ચાર દેશોની બેઠક યોજાય તો તેમાં યુદ્ધવિરામની શરતો,સુરક્ષાની બાંયધરી,પ્રદેશોને લગતા વિવાદો અને ભવિષ્યમાં સંઘર્ષ ફરી ન ભડકે તે માટેના ઉપાયો જેવા મુદ્દાઓ મહત્વના બની શકે છે.રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે લાંબા સમયથી ચાલતા યુદ્ધને કારણે બંને દેશોને માનવીય,આર્થિક અને લશ્કરી નુકસાન થયું છે.આ સંજોગોમાં કોઈપણ રાજદ્વારી પહેલ યુદ્ધનો અંત લાવવાની દિશામાં મહત્વપૂર્ણ બની શકે છે.યુક્રેન આ પ્રસ્તાવ સ્વીકારશે કે નહીં તે અંગે હાલ સ્થિતિ સ્પષ્ક્ની સંમતિ વિના ચાર દેશોની બેઠકથી અંતિમ સમજૂતી સુધી પહોંચવું મુશ્કેલ બની શકે છે.તેમ છતાં પુતિનની આ પહેલથી યુદ્ધના ઉકેલ માટે અમેરિકા, ચીન, રશિયા અને યુક્રેનને એક જ મંચ પર લાવવાની શક્યતા અંગે ચર્ચા શરૂ થઈ છે.હવે આ દરખાસ્તને લઈને સંબંધિત દેશો શું વલણ અપનાવે છે તે આગામી રાજદ્વારી ગતિવિધિઓ માટે મહત્વપૂર્ણ રહેશે.
