સૌરાષ્ટ્રના અનેક નાના ડેમ અને જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો નીચી સપાટીએ પહોંચ્યો છે.રાજકોટ સહિતનાં શહેરો અને આસપાસનાં ગામોમાં આગામી મહિનાઓમાં પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા વધારાના જથ્થાની વ્યવસ્થા કરવી પડી શકે છે.સ્થાનિક જળાશયોમાં પાણી ઓછું હોવાથી સૌરાષ્ટ્રના વિસ્તારોમાં નર્મદાના પાણી પર નિર્ભરતા વધવાની શક્યતા છે.આવી સ્થિતિમાં સૌની યોજના દ્વારા પાણી પહોંચાડવાની કામગીરી વધુ મહત્ત્વપૂર્ણ બનશે.જળાશયોમાં પાણીનું સ્તર જાળવવા અને પીવાના પાણીની જરૂરિયાત પૂરી કરવા સરકારને ઉપલબ્ધ જળસ્રોતોનું આયોજનપૂર્વક વિતરણ કરવું પડશે.પાણીની સમસ્યા માત્ર પીવાના પાણી પૂરતી મર્યાદિત નથી.શિયાળાની શરૂઆત સાથે જ રવિ પાકની વાવણી અને સિંચાઈની જરૂરિયાત વધે છે.ઘઉં,ચણા,રાયડો અને અન્ય શિયાળુ પાક માટે ખેડૂતોને સમયસર પાણી મળે તે જરૂરી છે.સ્થાનિક ડેમોમાં પૂરતો જથ્થો ન હોય ત્યારે પીવાના પાણી અને ખેતી વચ્ચે પાણીના વિતરણનું સંતુલન જાળવવું સરકાર માટે મુશ્કેલ બની શકે છે.ખાસ કરીને વરસાદની અછતનો સામનો કરી રહેલા વિસ્તારોમાં ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણીની વ્યવસ્થા કરવી મોટો પડકાર રહેશે.આ પરિસ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને કૃષિ વિભાગ દ્વારા ખેડૂતોને ઓછા પાણીની જરૂરિયાત ધરાવતા પાક પસંદ કરવાની સલાહ આપવામાં આવી રહી છે.પાણીની ઉપલબ્ધતા મર્યાદિત હોય ત્યારે પાકની પસંદગી, સિંચાઈની પદ્ધતિ અને પાણીના કાર્યક્ષમ ઉપયોગ પર ધ્યાન આપવું જરૂરી બને છે.ખેડૂતોને સમયસર માર્ગદર્શન મળે તો ઉપલબ્ધ પાણીનો વધુ અસરકારક ઉપયોગ કરી શકાય છે અને ખેતી પર પડતી અસર ઘટાડવામાં મદદ મળી શકે છે.
ઓક્ટોબર મહિનો પૂરો થવા આવ્યો હોવા છતાં તાપમાનમાં અપેક્ષિત ઘટાડો ન થતાં પાણીની માંગ અંગે પણ ચિંતા વધી છે.ગરમીનું પ્રમાણ ઊંચું રહે તો પીવાના પાણીનો વપરાશ વધવાની સાથે ખેતી અને અન્ય ક્ષેત્રોમાં પણ પાણીની જરૂરિયાત વધી શકે છે.સામાન્ય રીતે ઉનાળામાં વધુ જોવા મળતી પાણીની માંગ આ વખતે વહેલી વધે તેવી સ્થિતિ ઊભી થઈ શકે છે.તેના કારણે સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓ અને પાણી પુરવઠા વિભાગે અત્યારથી જ આયોજન કરવું જરૂરી બન્યું છે.ગુજરાત માટે નર્મદા ડેમ સૌથી મોટો આધાર છે.નર્મદા જળાશયમાં ઉપલબ્ધ પાણી રાજ્યનાં અનેક શહેરો અને ગામડાં માટે રાહતરૂપ બની શકે છે.જોકે, નર્મદાના પાણીનો ઉપયોગ માત્ર પીવાના પાણી માટે જ નહીં, પરંતુ સિંચાઈ, ઔદ્યોગિક જરૂરિયાતો અને અન્ય ઉપયોગો માટે પણ થાય છે.રાજ્યના અન્ય જળાશયોમાં પાણીનો જથ્થો ઓછો હોવાથી નર્મદાનું પાણી કયા વિસ્તારોમાં અને કેટલી માત્રામાં પહોંચાડવું તે અંગે આયોજન કરવું પડશે.
રાજ્યના 206 બિન-નર્મદા જળાશયોમાંથી મોટા ભાગના જળાશયોમાં પાણીનું પ્રમાણ ઓછું હોવાને કારણે આગામી ચોમાસા સુધી પાણીની ઉપલબ્ધતા જાળવવાનો પ્રશ્ન મહત્ત્વનો બન્યો છે.નર્મદાના પાણીથી સ્થાનિક જળાશયો ભરવા, સૌની યોજના મારફતે સૌરાષ્ટ્ર સુધી પાણી પહોંચાડવું અને શહેરી વિસ્તારોની જરૂરિયાત પૂરી કરવી જેવા મુદ્દાઓ પર સરકારનું ધ્યાન કેન્દ્રિત રહેશે.આગામી સમયમાં ગુજરાત માટે પીવાના પાણીની વ્યવસ્થા, ખેડૂતોને સિંચાઈ માટે પાણી અને જળાશયોના અસરકારક સંચાલન વચ્ચે સંતુલન જાળવવું અનિવાર્ય બનશે.વરસાદની અછત ધરાવતા વિસ્તારોમાં પાણીનો બગાડ અટકાવવો અને ઉપલબ્ધ જથ્થાનું આયોજનબદ્ધ વિતરણ કરવું પણ એટલું જ જરૂરી છે.રાજ્યના જળાશયોમાં પાણીની હાલની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખીને આગામી મહિનાઓમાં પાણીના સંચાલન અંગે લેવાતા નિર્ણયો લોકોના દૈનિક જીવન અને ખેતી બંને માટે નિર્ણાયક બની શકે છે.
