ઇઝરાયલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચેના યુદ્ધની ગંભીર અસર લેબનાનના નાગરિકો પર પડી છે.અનેક વિસ્તારોમાં રહેણાક મકાનો તબાહ થતાં હજારો પરિવારોને ઘર છોડવાની ફરજ પડી હતી.હવે યુદ્ધમાં ઘર ગુમાવનારા પરિવારોને ફરીથી જીવન શરૂ કરવામાં મદદ મળે તે માટે હિઝબુલ્લાહે આર્થિક સહાય આપવાની જાહેરાત કરી છે.સંગઠન દ્વારા બેરૂત અને તેની આસપાસના દક્ષિણ ઉપનગરોમાં સંપૂર્ણપણે ઘર ગુમાવનારા પરિવારોને 14,000 અમેરિકી ડૉલર સુધીની સહાય આપવામાં આવશે,જ્યારે લેબનાનના અન્ય વિસ્તારોમાં અસરગ્રસ્ત પરિવારોને 12,000 અમેરિકી ડૉલર આપવામાં આવશે.આર્થિક સહાયનો મુખ્ય હેતુ ઘર ગુમાવનારા પરિવારોને રહેવાની વ્યવસ્થા અને ઘરની જરૂરી વસ્તુઓ ફરીથી મેળવવામાં મદદ કરવાનો છે.લાંબા સમય સુધી ચાલેલા સંઘર્ષને કારણે અનેક પરિવારોની ઘરવખરી નષ્ટ થઈ ગઈ છે.ઘણા લોકોએ ભાડાનાં મકાનોમાં રહેવું પડે છે, જ્યારે કેટલાક પરિવારો હજુ પણ પોતાના વતનથી દૂર રહેવા મજબૂર છે.આવી સ્થિતિમાં હિઝબુલ્લાહની આ જાહેરાતથી અસરગ્રસ્ત પરિવારોને આર્થિક રાહત મળવાની આશા છે.
હિઝબુલ્લાહની કાર્યકારી પરિષદના પ્રમુખ અલી દામૌશે પત્રકાર પરિષદ દરમિયાન સહાય યોજનાની વિગતો રજૂ કરી હતી.તેમના જણાવ્યા અનુસાર, બેરૂત અને દક્ષિણ ઉપનગરોમાં ઘર સંપૂર્ણપણે નષ્ટ થયેલા પરિવારોને કુલ 14,000 ડૉલરની સહાય આપવામાં આવશે. અન્ય વિસ્તારોમાં અસરગ્રસ્ત પરિવારોને 12,000 ડૉલર આપવામાં આવશે.આ સહાયની રકમમાંથી 8,000 ડૉલર ઘરવખરી અને ફર્નિચર પાછળના ખર્ચ માટે ફાળવવામાં આવશે.બાકીની રકમનો ઉપયોગ ભાડું ચૂકવવા માટે કરવામાં આવશે,જેથી ઘર ગુમાવનારા પરિવારોને કાયમી રહેઠાણની વ્યવસ્થા થાય ત્યાં સુધી અસ્થાયી આશ્રય મળી રહે.યુદ્ધમાં ઘરનું માળખું નષ્ટ થવાની સાથે પલંગ,કબાટ, રસોડાની વસ્તુઓ અને અન્ય જરૂરી સામાન પણ નષ્ટ થયો હોવાથી આર્થિક સહાયનો મોટો હિસ્સો ઘરવખરી માટે રાખવામાં આવ્યો છે.જોકે, આ યોજનાનો લાભ કુલ કેટલા પરિવારોને મળશે અને સહાયની સંપૂર્ણ ચુકવણી કઈ સમયમર્યાદામાં કરવામાં આવશે તેની વિગતો જાહેર કરવામાં આવી નથી.તેમ છતાં ઘર ગુમાવનારા પરિવારો માટે આ જાહેરાત મહત્ત્વપૂર્ણ બની છે કારણ કે યુદ્ધ બાદ પુનર્વસન માટે તેમને મોટા ખર્ચનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે.
લેબનાન સરકાર સામે હિઝબુલ્લાહના આક્ષેપો
સહાયની જાહેરાત સાથે અલી દામૌશે લેબનાન સરકારની કામગીરી સામે પણ સવાલો ઉઠાવ્યા હતા.તેમણે આક્ષેપ કર્યો હતો કે સરકાર વિસ્થાપિત નાગરિકોને જરૂરી મદદ પૂરી પાડવાની પોતાની જવાબદારી નિભાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે. યુદ્ધના કારણે ઘર ગુમાવનારા અને રોજગારથી વંચિત બનેલા પરિવારોને લાંબા સમય સુધી રાહતની જરૂર રહે છે.આવી સ્થિતિમાં સરકાર તરફથી પૂરતી મદદ ન મળતી હોવાનો મુદ્દો રાજકીય ચર્ચાનો વિષય બન્યો છે.લેબનાનમાં હિઝબુલ્લાહ માત્ર સશસ્ત્ર સંગઠન તરીકે જ નહીં, પરંતુ રાજકીય પક્ષ અને સામાજિક સહાયની પ્રવૃત્તિઓ સાથે જોડાયેલા સંગઠન તરીકે પણ કાર્ય કરે છે.તેના સમર્થકોમાં દક્ષિણ લેબનાન અને બેરૂતના દક્ષિણ ઉપનગરોમાં રહેતા લોકોનો મોટો હિસ્સો સામેલ છે.આ વિસ્તારોમાં યુદ્ધને કારણે થયેલા નુકસાન બાદ નાણાકીય સહાયની જાહેરાત સંગઠનના સામાજિક અને રાજકીય પ્રભાવની દૃષ્ટિએ પણ મહત્ત્વ ધરાવે છે.
હિઝબુલ્લાહને લાંબા સમયથી ઈરાનનું નાણાકીય અને સૈન્ય સમર્થન મળતું રહ્યું છે. તેથી અસરગ્રસ્ત પરિવારોને આપવામાં આવનારી સહાય માટેના નાણાંનો સ્ત્રોત પણ ચર્ચામાં છે.આ ભંડોળ ઈરાન તરફથી મળ્યું હોવાની શક્યતા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે.જોકે, જાહેર કરાયેલી વિગતોમાં આ ચોક્કસ સહાય યોજના માટેના નાણાં ક્યાંથી આવ્યા છે તેની સ્પષ્ટ માહિતી આપવામાં આવી નથી.ઈરાન અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચેના સંબંધો મધ્યપૂર્વના રાજકીય સમીકરણોમાં મહત્ત્વપૂર્ણ છે.બીજી તરફ અમેરિકા સહિતના દેશો હિઝબુલ્લાહના નાણાકીય નેટવર્ક અને તેને મળતા ભંડોળ પર નિયંત્રણ લાવવાના પ્રયાસો કરતા રહ્યા છે.આવા સંજોગોમાં મોટી સંખ્યામાં પરિવારોને આર્થિક મદદ કરવાની જાહેરાત સંગઠન માટે સામાજિક જવાબદારી નિભાવવાની સાથે પોતાના સમર્થકો સાથેના સંબંધો મજબૂત કરવાની તક પણ બની શકે છે.
યુદ્ધના કારણે લાખો લોકો વિસ્થાપિત થયા
ઇઝરાયલ અને હિઝબુલ્લાહ વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે લેબનાનના અનેક વિસ્તારોમાં મોટા પાયે નુકસાન થયું હતું.રહેણાક મકાનો, રસ્તાઓ અને અન્ય માળખાંને નુકસાન પહોંચ્યું હતું.યુદ્ધની તીવ્રતા દરમિયાન આશરે 12 લાખ લોકો પોતાના ઘર છોડીને અન્ય સ્થળોએ આશ્રય લેવા મજબૂર બન્યા હતા.આંતરરાષ્ટ્રીય સ્થળાંતર સંસ્થા (આઈઓએમ)ના આંકડા અનુસાર, સંઘર્ષની ચરમસીમાએ વિસ્થાપિતોની સંખ્યા અત્યંત ઊંચી પહોંચી હતી.યુદ્ધવિરામ બાદ અનેક પરિવારો પોતાના વિસ્તારોમાં પરત ફર્યા હોવા છતાં ઘણા લોકો માટે સામાન્ય જીવન ફરી શરૂ કરવું મુશ્કેલ બન્યું છે.ઘર સંપૂર્ણપણે તબાહ થઈ ગયાં હોય તેવા પરિવારોને પુનર્નિર્માણ માટે લાંબા સમય અને મોટા ભંડોળની જરૂર પડે છે.બીજી તરફ ઘર આંશિક રીતે નુકસાન પામ્યું હોય તેવા પરિવારોને પણ સમારકામ, ભાડું અને રોજિંદા ખર્ચનો બોજ સહન કરવો પડે છે.હિઝબુલ્લાહ દ્વારા જાહેર કરાયેલી આર્થિક સહાયથી અસરગ્રસ્ત પરિવારોને તાત્કાલિક રાહત મળી શકે છે.જોકે, લેબનાનમાં યુદ્ધથી થયેલા વ્યાપક નુકસાનને ધ્યાનમાં લેતાં લાંબા ગાળાના પુનર્વસન માટે સરકારી સહાય,આંતરરાષ્ટ્રીય ભંડોળ અને મકાનોના પુનર્નિર્માણની પણ જરૂર પડશે.ઘર ગુમાવનારા પરિવારો માટે વાસ્તવિક રાહત ત્યારે જ શક્ય બનશે જ્યારે તેમને આર્થિક મદદની સાથે સુરક્ષિત રહેઠાણ અને આજીવિકાની સ્થિર વ્યવસ્થા પણ ઉપલબ્ધ થશે.
