મધ્યપૂર્વમાં હુથી જૂથ અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેનો સંઘર્ષ ફરી ચર્ચામાં છે.યમનમાં ઉદ્ભવેલું આ સશસ્ત્ર અને રાજકીય સંગઠન લાંબા સમયથી દેશના સત્તાસંઘર્ષનો મહત્ત્વનો ભાગ રહ્યું છે.યમનના આંતરિક ગૃહયુદ્ધથી શરૂ થયેલો વિવાદ સમય જતાં પ્રાદેશિક સુરક્ષા,ઈરાન અને સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેની હરીફાઈ તેમજ રાતા સમુદ્રના દરિયાઈ વેપાર સાથે જોડાઈ ગયો છે.સાઉદી અરેબિયા પર મિસાઇલ અને ડ્રોન હુમલાઓના અહેવાલો વચ્ચે હુથી જૂથની ઓળખ, તેની લશ્કરી ક્ષમતા અને તેના સંઘર્ષનાં કારણો ફરી ચર્ચાનો વિષય બન્યાં છે.આ જૂથ યમનના મોટા વિસ્તારોમાં પ્રભાવ ધરાવે છે અને આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઈ માર્ગો પરના હુમલાઓને કારણે પણ જાણીતું બન્યું છે.
હુથી જૂથ કોણ છે?
હુથી જૂથ પોતાને અંસાર અલ્લાહ તરીકે ઓળખાવે છે.તે યમનનું રાજકીય અને સશસ્ત્ર આંદોલન છે,જેનો ઉદ્ભવ દેશના ઉત્તર ભાગમાં થયો હતો. આ જૂથનું નામ તેના પ્રારંભિક નેતા હુસૈન બદરુદ્દીન અલ-હુથી પરથી પડ્યું છે.હુથી આંદોલનનો આધાર ઝૈદી શિયા ધાર્મિક સમુદાયમાં રહ્યો છે.ઝૈદી સમુદાયનો યમનના ઉત્તરીય પ્રદેશના ઇતિહાસ અને રાજકારણ સાથે લાંબો સંબંધ છે. 1990ના દાયકામાં હુસૈન અલ-હુથી અને તેમના સાથીઓએ ધાર્મિક,રાજકીય અને સામાજિક મુદ્દાઓને લઈને સંગઠિત ચળવળ વિકસાવી હતી.શરૂઆતમાં આંદોલનનો ભાર સ્થાનિક ઓળખ,રાજકીય પ્રતિનિધિત્વ અને કેન્દ્ર સરકારની નીતિઓ સામેના વિરોધ પર હતો.પરંતુ સમય જતાં આ ચળવળે સશસ્ત્ર સ્વરૂપ ધારણ કર્યું અને યમનની સત્તાની લડાઈમાં મુખ્ય પક્ષ બની ગઈ.
2014માં સાના પર કબજો અને સત્તાસંઘર્ષ
યમનમાં 2011ના આરબ વસંત દરમિયાન રાજકીય અસ્થિરતા વધી હતી.લાંબા સમય સુધી સત્તા પર રહેલા રાષ્ટ્રપતિ અલી અબ્દુલ્લા સાલેહને પદ છોડવું પડ્યું અને ત્યારબાદ દેશની રાજકીય વ્યવસ્થા સ્થિર થઈ શકી નહીં.આ પરિસ્થિતિમાં હુથી જૂથે પોતાની સૈન્ય અને રાજકીય સ્થિતિ મજબૂત કરી.વર્ષ 2014માં જૂથે યમનની રાજધાની સાના પર કબજો મેળવી લીધો.આ ઘટનાએ દેશના ગૃહયુદ્ધને વધુ ગંભીર બનાવ્યું અને આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા ધરાવતી યમન સરકારની સત્તા સામે મોટો પડકાર ઊભો કર્યો.ત્યારબાદ યમનના વિવિધ વિસ્તારોમાં હુથી જૂથ,સરકારી દળો અને અન્ય સશસ્ત્ર સંગઠનો વચ્ચે સંઘર્ષ વધતો ગયો.દેશની રાજકીય વ્યવસ્થા વિખેરાતાં સામાન્ય નાગરિકોને પણ ભારે મુશ્કેલીઓનો સામનો કરવો પડ્યો.
સાઉદી અરેબિયા અને હુથી જૂથ વચ્ચે દુશ્મનાવટ કેમ?
સાઉદી અરેબિયા અને હુથી જૂથ વચ્ચેનો સંઘર્ષ માત્ર ધાર્મિક મતભેદ પૂરતો મર્યાદિત નથી.તેમાં સરહદી સુરક્ષા,યમનની સત્તા,પ્રાદેશિક પ્રભાવ અને ઈરાન-સાઉદી અરેબિયા વચ્ચેની વ્યૂહાત્મક હરીફાઈ જેવા અનેક મુદ્દાઓ સામેલ છે.વર્ષ 2015માં સાઉદી અરેબિયાના નેતૃત્વ હેઠળના ગઠબંધને યમનમાં હુથી જૂથ સામે સૈન્ય અભિયાન શરૂ કર્યું હતું.તેનો હેતુ યમનની આંતરરાષ્ટ્રીય માન્યતા ધરાવતી સરકારને ટેકો આપવાનો અને હુથી જૂથના વિસ્તારને રોકવાનો હતો. જોકે, વર્ષો સુધી ચાલેલા યુદ્ધ છતાં યમનમાં સ્થિર શાસન સ્થાપિત થઈ શક્યું નથી.સાઉદી અરેબિયા માટે યમનમાં હુથી જૂથની સૈન્ય હાજરી સરહદી સુરક્ષાનો મુદ્દો છે.બીજી તરફ, હુથી જૂથ સાઉદી અરેબિયાના સૈન્ય અભિયાનોને પોતાના હુમલાઓ માટેના કારણોમાં ગણાવે છે.આ પરસ્પર સંઘર્ષે બંને પક્ષ વચ્ચે અવિશ્વાસ વધાર્યો છે.
