અત્યાર સુધી જે લોકો મદરેસાઓમાં અપાતા નબળા શિક્ષણ પર સવાલ ઉઠાવતા હતા તેમને પછાત કહીને અપમાનિત કરવામાં આવતા હતા,પરંતુ હવે યુનેસ્કોએ જ પોતાના એક રિપોર્ટમાં કહ્યું છે કે મદરેસાઓમાં અપાતા શિક્ષણથી મહિલાઓને અસર થઈ છે.ખોટી અને પછાત વિચારસરણી જન્મી રહી છે અને તે મહિલાઓને બાળક બનાવવાના મશીનથી વધુ નથી માનતો.
ચોંકાવનારા અહેવાલમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે મદરેસા સ્નાતકો મહિલાઓના ઉચ્ચ શિક્ષણ અને કામ કરતી માતાઓ પ્રત્યે ઓછો સકારાત્મક વલણ ધરાવે છે અને ભારપૂર્વક માને છે કે મહિલાઓનું મુખ્ય કામ બાળકોને ઉછેરવાનું છે અને તેમની ઈચ્છા એ છે કે તેઓ એક મોટું કુટુંબ ધરાવે છે, એટલે કે તેઓ પાસે છે. ઘણા બાળકો!
તેને બીજા શબ્દોમાં સમજીએ તો તે સ્ત્રીઓને બાળક બનાવવાનું મશીન માને છે એ જ વાત છે! રિપોર્ટમાં જણાવવામાં આવ્યું છે કે, જો કે એશિયામાં સરકાર દ્વારા સંચાલિત મફત શિક્ષણ શાળાઓએ છોકરીઓને શિક્ષણની સુવિધા આપી છે,તે પણ મોટી કિંમતે આવી છે.
અહેવાલ નોંધે છે કે મદરેસાઓ શિક્ષણની પહોંચમાં વધારો કરે છે, લિંગ સમાનતા પર કેટલીક હકારાત્મક અસરો નહિવત્ હોઈ શકે છે.કારણ કે સૌથી ઉપર તેમના અભ્યાસક્રમ અને પાઠ્યપુસ્તકો ગમે તે હોય,તે લિંગ સમાવિષ્ટ નથી પરંતુ લિંગ ભૂમિકાઓ પર પૂર્વ-અસ્તિત્વમાં રહેલા રિવાજો દ્વારા તેમના પર લાદવામાં આવે છે. બાંગ્લાદેશ,ઇન્ડોનેશિયા,મલેશિયા,પાકિસ્તાન અને સાઉદી અરેબિયામાં થયેલા અભ્યાસ પરથી આ જાણવા મળ્યું છે અને બીજું, તેમના ઉપદેશો અને શીખવાની પ્રક્રિયાઓ જેમ કે લિંગ ભેદભાવ અને સામાજિક ક્રિયાપ્રતિક્રિયાઓમાં લિંગ પ્રતિકાર,આવી લિંગ અસમાન પ્રથાઓને સામાજિક રીતે સ્વીકાર્ય બનાવે છે!”
આ અહેવાલ મુજબ, જે શિક્ષકો તેમને તાલીમ આપી રહ્યા છે તેઓને જાતિ વિષયક મુદ્દાઓને કેવી રીતે હેન્ડલ કરવું તે અંગે કોઈ ખ્યાલ નથી અને આ નકારાત્મક મોડેલમાં ફેરવાઈ શકે છે.
અહેવાલમાં એ પણ નોંધવામાં આવ્યું છે કે પરંપરાગત સંસ્થાઓમાં પ્રગતિશીલ રોલ મોડલ અને મીડિયાનો ઓછો સંપર્ક હોઈ શકે છે અને તેમના રિવાજો વિશે વારંવાર કહેવામાં આવે છે, તેથી સ્ત્રીઓ શિક્ષણ અને રોજગારમાં ભાગ લઈ શકતી નથી,જેના કારણે પુરુષોની સ્થિતિ જાળવી રાખવાનું વલણ છે સમાજમાં.
આ રિપોર્ટમાં એવું કહેવામાં આવ્યું છે કે જ્યાં મદરેસામાં ભણતા બાળકો એ વિચારથી ભરેલા હોય છે કે બાળકો ઉપરથી ભેટ છે અને મોટા પરિવારના હોવા જોઈએ અને આવા મદરેસામાં તાલીમ આપનારા શિક્ષકોનો પણ મોટો પરિવાર હોય છે.વધુમાં જણાવાયું છે કે તેમના ચોક્કસ વંશીય અને સંસ્થાકીય ઈતિહાસ,જે ઘણીવાર રાજ્ય અને બિન-રાજ્ય સંસ્થાઓ વચ્ચેની સીમાઓને અસ્પષ્ટ કરે છે, તે વિશ્લેષણને વધુ જટિલ બનાવે છે.ત્યાં કયા વિચારોને અનુસરવામાં આવે છે,ઇસ્લામિક ધાર્મિક પુસ્તકોનું વાંચન,દૈનિક ઇસ્લામિક ધાર્મિક પ્રથાઓનું અસ્તિત્વ તેમજ સ્થાનિક મસ્જિદો સાથેના સંબંધો પર ભાર મૂકવામાં આવે છે.આ મહત્વપૂર્ણ તફાવતો દેશ અથવા શાળા દ્વારા બદલાય છે!
ભારતમાં પણ સમયાંતરે મદરેસા શિક્ષણમાં સુધારાની માંગ વધી રહી છે.
ભારતમાં પણ મદરેસાઓમાં શિક્ષણમાં સુધારો કરવાની જરૂર છે.આ જ કારણ છે કે આસામ સરકારે તમામ સરકારી સહાયિત મદરેસાઓને સામાન્ય શાળાઓમાં ફેરવી દીધી છે.જો કે આ નિર્ણયનો વિરોધ થયો હતો અને લોકો તેની વિરુદ્ધ કોર્ટમાં પણ ગયા હતા પરંતુ કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું હતું કે માત્ર સરકારી સહાયિત મદરેસાઓને જ શાળામાં પરિવર્તિત કરવામાં આવી છે ખાનગી કે સામુદાયિક મદરેસાઓ આમાંથી મુક્ત છે.
ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ મદરેસા શિક્ષણને સુધારવા માટે અનેક પગલાં લેવામાં આવી રહ્યા છે.જેમ કે મદરેસા શિક્ષકોને તાલીમ આપવી.ત્યાં નબળા વિષયો ઘટાડીને હિન્દી,અંગ્રેજી,ગણિત,વિજ્ઞાન વગેરે વિષયો વધુ ભણાવવા જોઈએ.
ભારતમાં મદરેસાઓ દ્વારા આપવામાં આવતા શિક્ષણ પર જે કોઈ એક પણ પ્રશ્ન ઉઠાવે છે,તેને ઈસ્લામોફોબિક કહેવામાં આવે છે અને તે ખબર નથી,પરંતુ હવે જ્યારે યુનેસ્કોએ આટલી મોટી વાત કહી છે,ત્યારે જોવાનું રહેશે કે આ સુધારાનો વિરોધ કરવાની જરૂર છે.ભારતમાં મદરેસાઓ મુસ્લિમો જોખમમાં છે એવું કહેતા યુનેસ્કો સામે બ્રિગેડ શું કહેશે? કારણ કે મામલો એ વિષયનો છે કે જેના પર બધું જાણવા છતાં કોઈ મોઢું ખોલતું નથી,એટલે કે ધાર્મિક શિક્ષણમાં મહિલાઓનું સ્થાન,મદરેસામાં ભણતા બાળકોના હૃદયમાં મહિલાઓની શું છબી બનાવવામાં આવી રહી છે અને તે હું પણ શિક્ષણ પછી.
